र. धों. ना आदरांजली
आज र. धों. चा स्मृतीदिन. आजपासून जवळपास शंभर वर्षांपूर्वी र. धों.नी लैंगिकतेविषयी प्रबोधनाची चळवळ सुरू केली. संतती नियमन, गर्भनिरोधक पर्याय, लैंगिक संबंधांबाबतचा खुलेपणा, वेगवेगळ्या लैंगिकता, लैंगिक आरोग्य आणि नग्नता अशा अनेक दुर्लक्षित विषयांवर त्यांनी खूप मेहनतपूर्वक अभ्यासू आणि धाडसी मांडणी केली. लैंगिकतेविषयी बोलणे, लिहिणे हे आजच्या काळात सुद्धा सोपे नाही. ते काम आजपासून शंभर वर्षांपूर्वी त्यांनी केले, यातच त्यांच्या कार्याची उंची दिसून येते. लैंगिकतेसोबतच इतरही अनेक विषयांवर त्यांनी वैज्ञानिक दृष्टिकोन, विवेकवाद आणि चिकित्सक अंगाने लेखन केले. पण तरीही विशेषकरून लैंगिकता या एकाच विषयाला वाहून घेवून त्यांनी आयुष्यभर काम केले हे विशेष दिसते. लैंगिकतेविषयी खुलेपणाने भूमिका घेणे सोपे नव्हते. त्यासाठी त्यांना अनेक त्रासाला सामोरे जावे लागले. नोकरी सोडावी लागली, अन्य वृत्तपत्र/साप्ताहिक/मासिके लैंगिकतेविषयीचे लेख छापायला तयार नाहीत म्हणून शेवटी स्वतःचे मासिक काढावे लागले. मासिकासाठी देणगीदार, प्रकाशक सहजासहजी मिळाले नाहीत. मासिकातून नफा तर सोडाच, पण अनेकदा स्वतःच्याच खिशातून पैसे घालावे ...